سگ در تاریخ

سگ در تاریخ

سگ در تاریخ


سگ در تاریخ

سلام دوستان هلث کده . این بار سری به تاریخ زدیم تا ببینمی تاریخچه پیدایش سگ چطور بوده؟ تفاوت سگ و گرگ و منشا پیدایش اون ها رو بررسی کردیم. و تحت عنوان مقاله “سگ در تاریخ” در خدمت شماییم…

 

پیدایش سگ

در واقع منشا پیدایش سگ از اینجا شروع شد که این موجودات، پستاندارانی زشت و آرام بودند که از ماهی‌ها تغذیه می‌کرده و در انجام امور شخصی خود بسیار بی‌کفایت بودند. این جانوران در دوره زمین‌شناسی پالئوسن به‌ تدریج از بین رفتند و از حدود ۳۵ میلیون سال قبل (دوره الیگوسن) جانورانی به نام Miacid ها جایگزین آن‌ها شدند.

جایگاه سگ در ایران باستان

ایرانیان در دوره باستان از نخستین مردمانی بوده اند که برای جانوران و حیوانات  اهمیت و ارزش ویژه ای قائل بوده و مانند بسیاری از فرهنگ ها وتمدن ها در روایت ها و داستان های اسطوره ای و افسانه ای خود به صورت نمادین به آن ها پرداخته اند و در زندگی روزمره خود نقش تعیین کننده ای به آن ها محول می کردند. تمام حیوانات اهلی و قابل رام شدن با انسانها از تاریخ همراه بوده اند. کبوتر ها، پرندگان رنگینی مانند مرغ عشق ها، که صدای مرغ عشق ها مانند نوا و آواهای دیجیتال امروزی برای انسانها سرگرم کننده و آرام بخش بوده. اگرچه در آن زمان ممکن است خرید سگ  به شکل امروزی نبوده اما خرید حیوانات مانند سگ، اسب، گوسفند بز همه جزو ضروری ترین موجودات همراه انسانها بوده و در پیشرفت آنها بسیار تاثیر گذار بوده است. سگ ها محافظت میکردند کار می کردند، اسب ها فاصله ها را طی میکردند و دام های دیگر نیز مصارف حیاتی دیگر برای انسانها داشته اند. در همه داستان‌ها و افسانه‌هایی که درباره سگ بیان شده، این حیوان مجموعه‌ای از نمادهای پیچیده، شفابخش، وفادار و راهنمایی است که شکار و مرگ را به نمایش می‌گذارد.

او نه تنها درگذشتگان را به دنیای فروردین راهنمایی می‌کند بلکه از عالم ماورا خبر داشته، میانجی دنیا و آخرت است و پیوندی اساطیری با ماورا دارد. ایرانیان باستان معتقد بودند که«سگ با کمک خروس ارواح پلید و جادوگران را هنگام شب از زمین دور می‌کند و سروش را یاری می‌نماید.دشمن اهریمن است و چون پارس می‌کنددردورنج و آزار و نافرمانی را از بین می‌برد».

در آیین مهر سگ  یار وفادار میتراست که با او به شکار می‌رود ,سگ وفادار الهه میترا که در شکار او را همراهی میکرد.

 

پیشنهاد شده از سراسر وب

حیوانی اهلی که به وفادارترین و فداکارترین حیوان مأنوس با انسان که گذشته‌ای به قدمت تاریخ انسان مدنی دارد، یعنی سگ. مطالعات دیرین‌شناسی انجام‌شده در مورد منشا پیدایش سگ اطلاعات جالب و شگفت‌انگیزی در اختیار ما قرار داده است. بر پایه این مطالعات، در حدود ۱۳ تا ۷۰ میلیون سال قبل پس از بین رفتن دایناسورها، موجوداتی در زمین ظاهر شدند که آن‌ها را Creodont نامیده‌اند. با بررسی آثار به‌جامانده و غار نگاره‌های ماقبل تاریخ، زمان آغاز هم‌ زیستی انسان و سگ را حداقل ۱۲ هزار سال قبل تخمین زده‌اند. بر روی دسته کاردی که تقریباً ۵۰۰۰ سال قدمت دارد، تصویر سگی با گردنبند نقش بسته است و شاید این مبنی بر آن باشد که سگ از قدیم‌الایام برای نگهبانی و حراست انسان به‌کار گرفته می‌شده است.

بیشتر بخوان بیشتر بدان  ویژگی سگ ژرمن

 

میاسیدها

ظهور این موجودات بر روی زمین در منطقه آمریکای شمالی امروزی بوده است. میاسیدها دارای پنج‌انگشت بوده و ازلحاظ شکل ظاهری شبیه به راسوهای امروزی بوده‌اند. از لحاظ ساختار دندان‌ها، پنجه‌ها و توسعه مغز، بر کرئودونت‌ها برتری قابل‌ توجهی داشتند و همین برتری را علت ماندگاری آن‌ها می‌دانند. از مردان زنان و مردان از ایران را با تکامل تدریجی میاسیدها از حدود ۳۰ میلیون سال قبل، دو گونه Cani formia و Feli formia به وجود آمدند. گونه اول اجداد اصلی سگ‌ها، راکون‌ها، خرس‌ها، شیرهای دریایی، خوک‌ها، والروس‌ها و راسوها محسوب شده و از گونه دوم گربه‌ها، کفتارها و زبادها به وجود آمدند.

با تغییر تدریجی زمین و تکامل Cani formia، خانواده Canide ایجاد شد. از تکامل Canide سه گونه جدید حاصل شد که تمامی آن‌ها شباهت‌هایی به سگ‌های امروزی داشتند. Hefperocyonae موجوداتی با جثه‌ای به‌اندازه روباه، بدنی عضلانی، پوزه‌ کوتاه و دمی بلند بودند و می‌توانستند از درخت بالا بروند.

جد مشترک

از Borophaginae به‌ مرور زمان جانورانی به نام Tomarctus مشتق شدند که بسیار شبیه به سگ‌های امروزی بودند. سرانجام در جنوب ایالات‌متحده امروزی خانواده Caninea که درواقع جد اصلی سگ‌ها محسوب می‌شود، پا به عرصه وجود نهادند که جد مشترک گرگ‌ها، سگ‌ها، شغال‌ها و کایوت‌ها محسوب می‌شوند.

تفاوت گرگ‌ها و سگ‌ها

گرگ‌های خاکستری (Canis lupus) در شمال اوراسیا تکامل پیداکرده و در سراسر اروپا و شمال آسیا پراکنده شدند. درواقع تمامی نژادهای سگ و گرگ‌های امروزی از نسل گرگ‌های خاکستری هستند که به‌ تدریج از حدود یکتا ۲ میلیون سال قبل، از هم تفکیک‌ شده‌اند. بررسی‌های انجام‌ شده نشان می‌دهد که اختلافی در حدود ۰٫۲% بین DNA سگ‌ها و گرگ‌های امروزی وجود دارد و این اختلاف ناچیز نشان‌دهنده نزدیکی بسیار زیاد این دو موجود به یکدیگر است. در ضمن تعداد کروموزوم‌های سگ و گرگ هر دو ۷۸ است و این خود می‌تواند موید این نزدیکی باشد.

سگ در ایران باستان به جنبه‌های نمادین سگ در فرهنگ ایران باستان می‌پردازد. سگ یکی از حیواناتی است که در اساطیر و مذاهب برخی از جهانیان نیز مورد احترام قرار گرفته و جنبه‌های نمادین یافته‌است. سگ همچنین در دین زرتشتی و میان ایرانیان باستان ارزش و جایگاه ویژه‌ای داشته‌است. به موجب اخبار قدیم و مورخان یونانی چون استرابو و هرودوت و دیگران میان کاسپی‌ها سگ از احترام و تقدس فوق‌العاده‌ای برخوردار بوده و مقام حقوقی چون انسان داشته‌است. کاسپی‌ها در آغاز از اقوام غیرآریایی بودند اما عناصر آریایی نیز در میانشان ملاحظه می‌شود. کاسپی‌ها در زمان مادها دیگر قدرت چندانی نداشتند اما نفوذ معتقدات کاسپی‌ها در زمان مادها قابل توجه است.

واژه‌شناسی

واژهٔ «سگ»در بیشتر زبان‌های هند-اروپایی و لهجه‌های ایرانی وجود داشته و هم اکنون نیز برجاست به قرار ذیل:

بیشتر بخوان بیشتر بدان  نژاد سگ
زبان تلفظ به لاتین
اوستا سپن span
پارسی باستان سکا saka
مادی سپاخا یا«اسپکو» spaka، spako
آریایی سوآ-کا sua-ka
سانسکریت سون svan
ارمنی شن shun
روسی سباک sbaka
پهلوی جنوب غربی سک sak
افغانی سپی spai
کردی سه (se-)seh
کاشانی اسبه یا اسپه esba ، espa
تالشی سیپه sipa
گیلکی سیگ saeg
سمنانی اسپا aspa
سنگسری آئسبه aesbe
سرخه‌ای اسبه esba
شهمیرزادی آئسبئه aesbae

چنان که ملاحظه می‌شود در بسیاری از لهجه‌های کنونی ایران، هم چون:کاشانی و سمنانی واژهٔ «سپن» که ریشهٔ اوستایی کلمهٔ «سگ» است، باقی است.البته این واژه در زبان تالشی نیز کاربرد دارد.در زبان گیلکی واژه ی “سک” در بعضی مناطق،به ویژه نواحی شرقی گیلان مانند اشکورات،رایج است.حتّا به گفتهٔ یاقوت حموی، اصفهان(اسپهان) از واژه‌های «اسبا»( esba) به معنی سپاه و سگ است و این نشان می‌دهد که در لهجه‌های قدیم اصفهان «اسباه» به معنی «سگ» بوده‌است. واژهٔ«سپک» (spaka) در اوستا صفت است به معنی سگ مانند.

هرودوت در تاریخ خود دربارهٔ افسانه زایش کوروش بزرگ نوشته‌است که او را به گاوبانی سپردند، همسر او که «سپکو» (spako) نام داشت. او کوروش را شیر داد و بزرگ کرد چون کوروش به نزد پدر و مادر خود بازگشت، همواره نام «سپکو» را بر زبان می‌راند و مهربانی‌های او را به یاد می‌آورد چون پدر و مادر همیشه نام «سپکو» به معنی «سگ» را از زبان پسر می‌شنیدند، به مردم می‌گفتند که به خواست ایزدان، کوروش در بیابان از سگی شیر خورد و پرورش یافت. نظر به همین داستان است که برخی از نویسندگان و محققین گمان کرده‌اند که او در کودکی از سگی شیر خورده‌است.

سگ در فرهنگ ایرانی

در همهٔ داستان‌ها و افسانه‌هایی که دربارهٔ سگ بیان شده، این حیوان مجموعه‌ای از نمادهای پیچیده، اما شفابخش، وفادار و راهنمایی است که شکار و مرگ را به نمایش می‌گذارند و با لیس زدن قدرت پاکیزه‌سازی خود را آشکار می‌سازد، گویی نگهبان مرز میان خودآگاهی و ناخودآگاهی است. او نه تنها در گذشتگان را به دنیای فروردین راهنمایی می‌کند بلکه از عالم ماورا خبر داشته، میانجی دنیا و آخرت است و پیوندی اساطیری با ماورا دارد.

در دین زرتشتی سگ با انسان هم رتبه است و احکام و ویژگی‌هایی که به آن نسبت داده شده با ویژگی‌های انسان‌ها برابری می‌کند، گویی این حیوان آمیزه‌ای از جانوران و مردمان است و حتا گفته‌اند سه یک او از انسانهاست و از این جهت «سگ» خوانده شده‌است. ایرانیان باستان معتقد بودند که«سگ با کمک خروس ارواح پلید و جادوگران را هنگام شب از زمین دور می‌کند و سروش را یاری می‌نماید. دشمن اهریمن است و چون واق می‌کند درد و رنج و آزار و نافرمانی را از بین می‌برد.

سگ در فرهنگ ایرانی

سگ در فرهنگ ایرانی

آیین مهر

در آیین مهر سگ یار وفادار میتراست که با او به شکار می‌رود. در نقش‌های برجسته‌ای بزرگ باز یافته در ناحیهٔ استربورکن و هورن‌هایم و روکینکن در آلمان سگ‌های شکاری در پیرامون میترا دیده می‌شوند.

اسطوره آفرینش

مشی و مشیانه(آدم و حوا)هنگامی که حیات انسانی یافتند، آتش روشن کردند و گوسفندی را که اورمزد به آنها داده بود، ذبح نموده، قطعه‌هایی از آن را درون آتش انداختند که در نظر ایشان عنصری بسیار مقدس بود و قطعه‌ای را به سوی آسمان افکندند، سگی که همراه آنان بود دوید و گوشت را ربود و خورد. مطابق این روایت احتمال دارد یکی از دلایل تقدس سگ در نزد زرتشتیان، همین یعنی تغذیه از گوشت مقدس باشد. در روایت دیگر مشی و مشیانه قطعه‌ای گوشت در آتش می‌افکندند و قطعه‌ای را به عنوان سهم ایزدان به سوی آسمان می‌اندازند و قطعهٔ سوم را به سگ خود می‌دهند. می‌توان فرض کرد که آتش و ایزدان و سگ، هر سه از دیرباز مقدس به شمار می‌آمدند که مشی و مشیانه هر یک از سه قطعهٔ گوشت را به یکی از آنها می‌دهند.

بیشتر بخوان بیشتر بدان  سگ جیندوی کره ای

 

در آثار زرتشتی

در روایات داراب هرمزدیار از سگ مقدسی به نام زرین‌گوش سخن به میان آمده‌است که پاسبان کالبد کیومرث است و به تنهایی از آن کالبد نگهداری می‌کند چنان‌که هفت امشاسپند نتوانستند از آن محافظت کنند اما زرین‌گوش از عهدهٔ این کار برآمده، در زمرهٔ محافظان پل چینوت قرار می‌گیرد. به اعتقاد زرتشتیان سگ از جمله موجوداتی است که از نطفه‌ی کیومرث به وجود آمده‌اند و به دلیل وجود نطفهٔ وی در این حیوان گوشت آن خوردنی نیست.

در بندهشن آمده‌است:«از آفریدگان مادی، سگ، نگهبان و از میان برندهٔ دروج و درد است و با چشم همهٔ ناپاکی‌ها را از میان می‌برد».

ارداویراف در سفر روحانی خود به دوزخ رسیده، مشاهده می‌کند که «دیوان مانند سگ روان مردی را می‌درند و گوشت او را به سگان می‌دهند، می‌پرسد:که این تن چه گناه کرد که این گونه مجازات می‌شود؟ سروش پاک و ایزد آذر به او پاسخ می‌دهند که این روان آن مردم بدکار است که در گیتی سگ شبانان را، از خورش بازداشت یا زد و کشت

فرگرد سیزدهم وندیداد با ۵۶ بند دربارهٔ کیفر و مجازات قتل انواع سگ‌ها و ایذاء و آزار آنهاست. در بخش نخست از این فرگرد بیان می‌شود که از میان آفریده‌های اهورامزدا سگ بسیار محترم است چون از سپیدهٔ کاذب تا فجر صادق با اهریمن مقابله می‌کند و پاسبان آفرینش نیک است.

نقش سگ در جهان واپسین

یمه خدای مرگ دو سگ داشته که همواره او را همراهی می‌کردند. وظیفهٔ اصلی آن‌ها ترسانیدن اهریمنان و مراقبت از ارواح بوده‌است. می‌گویند ارواح درگذشتگان از یمه (جمشید) خواستند که سگ‌ها را برای راهنمایی و نگهبانی آن‌ها به سرزمین مردگان بفرستد.

در اسطورهای ایرانی و دین زرتشتی سگ پشوپانه محافظ پل چینوت و نگهبان گذرگاه میان دنیا و آخرت است. وظیفهٔ آن حیوان، این است که ارواح پاک را از آسیب اهریمن می‌رهاند و به ارواح پلید اجازه نمی‌دهد که از این پل عبور نمایند.

همچنین آمده است که هر کس در دنیا از سگ نگهداری کند و به آن غذا داده، حیوان را نیازارد، اگر چه دوزخی باشد زرین گوش همان سگی که در آغاز نگهبان کالبد کیومرث بود و سپس نگهبان چینوت پل می‌شود، آوایی سهمگین سر می‌دهد چنان که دیوان از عذاب کردن آن روان دست بر می‌دازند؛ اما اگر کسی در دنیا سگ را آزار دهد، زرین گوش اجازه عبور از پل چینوت را به او نمی‌دهد.

منبع: ویکی پدیا

No comment

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

سگ در خواب x بخوانید...